2026 වසරේ මාර්තු මාසය අවසාන වන විට ශ්රී ලංකාවේ ඉන්ධන ආනයන වියදම අසාමාන්ය ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බව ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ නවතම මූල්ය වාර්තාවන් මගින් අනාවරණය වේ.
මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින යුදමය වාතාවරණය හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ මෙරට ඉන්ධන ආනයන පරිමාවන් වැඩි වීම මෙයට සෘජුවම බලපා ඇත.
ඉකුත් වසරට සාපේක්ෂව මෙවර ඉන්ධන සඳහා වැය වූ විදේශ විනිමය ප්රමාණයන්හි පැහැදිලි වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ.
2025 වසරේ මාර්තු මාසයේදී ඉන්ධන ආනයනය සඳහා වැය වූයේ අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 360.7 කි. එහෙත් 2026 මාර්තු වන විට එම වියදම ඩොලර් මිලියන 630 දක්වා සියයට 74.7 කින් ඉහළ ගොස් තිබේ.
2026 වසරේ පළමු මාස තුන තුළ ඉන්ධන ආනයනය වෙනුවෙන් මෙරටින් පිටතට ගලා ගිය මුළු මුදල අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 1,281.5 කි. මෙය 2025 වසරේ පළමු කාර්තුවට සාපේක්ෂව සියයට 21.3 ක ඉහළ යාමකි.
පසුගිය දශකය පුරා මෙරට සමස්ත ආනයන වියදමෙන් සියයට 20 ක් පමණ වෙන් වූයේ ඉන්ධන සඳහාය. 2025 වසරේදී ඉන්ධන වෙනුවෙන් අමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 4 ක් වැය වූ අතර, වත්මන් භූ-දේශපාලනික තත්ත්වයන් මත 2026 වසර අවසාන වන විට මෙම පිරිවැය තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇතැයි මහ බැංකුව පුරෝකථනය කරයි.
රුපියලේ අගය 2.9% කින් අවප්රමාණය වී ඇති පසුබිමක මෙලෙස ඉන්ධන පිරිවැය ඉහළ යාම, මෙරට විදේශ විනිමය සංචිත කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි.
පොහොර මිල ඉහළ යාමේ අවදානම මෙන්ම ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම ද කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන පිරිවැය සහ ප්රවාහන ගාස්තු ඉහළ යාමට හේතු විය හැකිය.
ඉදිරියේදී වියළි කාලගුණයක් පැවතියහොත් තාප විදුලි උත්පාදනය සඳහා වැය වන පිරිවැය ද මෙම ඉහළ ගිය තෙල් මිල ගණන් යටතේ දැවැන්ත අභියෝගයක් වනු ඇත.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ ඉන්ධන මිල කළමනාකරණය කිරීම සහ විදේශ විනිමය පාලනය කිරීම රජයට සහ මහ බැංකුවට පැවරෙන බැරෑරුම් වගකීමක් බවට පත්ව තිබේ.
