ඉන්දියාව සහ ශ්රී ලංකාව අතර ද්විපාර්ශ්වික වෙළඳ කටයුතුවලදී ඇමෙරිකානු ඩොලර් මත යැපීම අවම කරමින්, දෙරටේ දේශීය මුදල් ඒකක (රුපියල්) භාවිතයෙන් සෘජුවම ගනුදෙනු පියවීම කෙරෙහි අවධානය යොමුව තිබේ.
"රුපියලෙන් රුපියලට ඉන්දු ශ්රී ලංකා වාණිජ්ය කොරඩෝව ශක්තිමත් කිරීම" යන තේමාවෙන් කොළඹදී පැවති විශේෂ සාකච්ඡාවකදී මේ පිළිබඳව දීර්ඝ වශයෙන් කරුණු ඉදිරිපත් විය.
මෙම අවස්ථාවට ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා, ශ්රී ලංකාවේ ඉන්දීය මහ කොමසාරිස් සන්තෝෂ් ජා මහතා මෙන්ම බැංකු ක්ෂේත්රයේ ප්රධානීන් සහ ප්රමුඛ පෙළේ ආනයන අපනයනකරුවන් පිරිසක් සහභාගී වූහ.
මෙහිදී අදහස් දැක්වූ ඉන්දීය මහ කොමසාරිස්වරයා පෙන්වා දුන්නේ 2025 වසර වන විට දෙරට අතර ද්විපාර්ශ්වික වෙළඳාම ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 5.5 ඉක්මවා ගොස් ඇති බවයි. ඉන්දියාව ශ්රී ලංකාවේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවා වුවද, තවමත් මෙම වෙළඳාමෙන් වැඩි ප්රතිශතයක් තෙවන පාර්ශවීය මුදල් ඒකකයක් වන ඇමෙරිකානු ඩොලර් හරහා සිදුවන බවත්, එමගින් දෙපාර්ශවයටම අනවශ්ය විදේශ විනිමය අවදානමක් සහ අමතර පරිවර්තන පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන බවත් ඒ මහතා අවධාරණය කළේය.
ලෝක වෙළඳපොළේ පවතින අස්ථාවරත්වය හමුවේ එකම මුදල් ඒකකයක් මත යැපීම අවදානම් සහගත බව මෙහිදී සාකච්ඡා විය. විශේෂයෙන්ම 2021 වසරේදී ශ්රී ලංකාව මුහුණ දුන් ආර්ථික අර්බුදයේදී ඩොලර් සංචිත අවසන් වීම හේතුවෙන් ඉන්ධන, ඖෂධ සහ ආහාර වැනි අත්යාවශ්ය ද්රව්ය ආනයනයට දැඩි බලපෑම් එල්ල වූ ආකාරය මෙහිදී සිහිපත් කෙරිණි.
ඩොලර් මැදිහත් කර නොගැනීම නිසා සෑම පියවරකදීම වැයවන අමතර පිරිවැය ඉතිරි කර ගත හැකිය. මුදල් පරිවර්තනය කිරීමේදී සිදුවන පාඩු සහ ඩොලරයේ අගය උච්චාවචනය වීමෙන් සිදුවන බලපෑමෙන් වෙළෙන්දන් ආරක්ෂා වේ. ශ්රී ලංකාවේ ඩොලර් සංචිත මත පවතින පීඩනය අඩුවන අතර, එම ඉතිරි කර ගන්නා ඩොලර් වෙනත් අත්යාවශ්ය කාර්යයන් සඳහා යොදා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබේ.
දෙරට අතර පවතින භූගෝලීය සමීපතාවය සහ සංස්කෘතික සබඳතා මෙම නව වෙළඳ ක්රමවේදය සාර්ථක කර ගැනීමට මනා රුකුලක් වනු ඇතැයි ද මෙහිදී විශ්වාසය පළ කෙරිණි
Good development. This is what we should do.
ReplyDeleteඉන්දියාව සහ ශ්රී ලංකාව අතර ද්විපාර්ශ්වික වෙළඳාම ඩොලරය වෙනුවට ඉන්දීය රුපියල (INR) සහ ශ්රී ලංකා රුපියල (LKR) භාවිතයෙන් පියවීම යනු ලෝකයේ බොහෝ රටවල් දැනට අනුගමනය කරන "දේශීය මුදල් වෙළඳාම" (Local Currency Settlement - LCS) ක්රමවේදයකි. මෙය කෙටි කාලීනව වාසිදායක විය හැකි නමුත්, දීර්ඝ කාලීනව එහි ආර්ථික, භූ-දේශපාලනික සහ පරිපාලනික බලපෑම් ගැඹුරින් විමසා බැලිය යුතුය.
ReplyDeleteආර්ථික වාසි
1. ඩොලර් සංචිත මත පීඩනය අඩුවීම
ශ්රී ලංකාව ඉන්දියාවෙන් විශාල වශයෙන් ඉන්ධන, ඖෂධ, ආහාර සහ කර්මාන්ත අමුද්රව්ය ආනයනය කරයි.
ඩොලර් භාවිතා නොකර ඉන්දීය රුපියල් මගින් ගෙවීම් කළ හැකි නම්:
ශ්රී ලංකාවේ ඩොලර් සංචිත ඉතිරි වේ.
විදේශ විනිමය අර්බුදයකදී ආනයන පවත්වාගෙන යාම පහසු වේ.
IMF සහ ජාත්යන්තර මූල්ය වෙළඳපොළ මත ඇති පීඩනය අඩුවිය හැක.
2. ගනුදෙනු පිරිවැය අඩුවීම
දැනට:
LKR → USD → INR
යන පරිවර්තන දෙකක් සිදු වේ.
නව ක්රමය යටතේ:
LKR → INR
පමණක් අවශ්ය වේ.
එම නිසා:
බැංකු ගාස්තු අඩුවේ.
විනිමය පාඩු අඩුවේ.
වෙළඳ ව්යාපාර සඳහා පිරිවැය අඩුවේ.
3. වෙළඳාම වර්ධනය වීම
ඉන්දියාව ශ්රී ලංකාවේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවා වේ.
දේශීය මුදල් වෙළඳාම නිසා:
කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාරවලට වෙළඳාමට පිවිසීම පහසු වේ.
ද්විපාර්ශ්වික වෙළඳාම තවදුරටත් වැඩි විය හැක.
---
ආර්ථික අවාසි
1. ශ්රී ලංකාවේ වෙළඳ හිඟය වැඩි වීම
මෙහි ඇති විශාලතම අවදානම මෙයයි.
ශ්රී ලංකාව ඉන්දියාවෙන් ආනයනය කරන ප්රමාණය අපනයනයට වඩා බොහෝ ගුණයකින් වැඩිය.
උදාහරණයක් ලෙස:
ආනයන = USD බිලියන 4.5
අපනයන = USD බිලියන 1.0
එවිට ඉන්දියාවට ගෙවිය යුතු රුපියල් ප්රමාණය වැඩි වේ.
ඉන්දියාව අතට ශ්රී ලංකා රුපියල් විශාල ප්රමාණයක් එකතු විය හැක.
2. ඉන්දීය රුපියලට වැඩි බරක් වැටීම
ඉන්දියාව ශ්රී ලංකා රුපියල භාරගන්නේ:
නැවත ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජනය කිරීමට,
භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමට,
හෝ මූල්ය වෙළඳපොළ තුළ භාවිතා කිරීමට හැකි නම් පමණි.
එසේ නොමැති නම් ශ්රී ලංකාවට නැවත විදේශ විනිමය පියවීම් කිරීමට සිදුවිය හැක.
3. විනිමය අනුපාත අවදානම
ඩොලරය ලෝකයේ ප්රධාන සංචිත මුදලයි.
එහෙත්:
LKR සහ INR දෙකම සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල මුදල් වේ.
දෙකේම අගය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් විය හැක.
---
භූ-දේශපාලනික බලපෑම්
ධනාත්මක පැත්ත
ශ්රී ලංකාවට:
ඉන්දියාව සමඟ ආර්ථික සබඳතා ශක්තිමත් කිරීමට හැකිය.
කලාපීය වෙළඳාම වැඩි කිරීමට හැකිය.
SAARC සහ BIMSTEC වැනි කලාපීය ව්යුහයන් ශක්තිමත් විය හැක.
අවදානම් පැත්ත
දීර්ඝ කාලීනව:
ඉන්දියාව ශ්රී ලංකාවේ ප්රධානම
වෙළඳ හවුල්කරු,
ණය සපයන්නා,
ආයෝජකයා,
සහ ගෙවීම් පද්ධති සැපයුම්කරු
බවට පත්වුවහොත්,
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ප්රශ්න මතු විය හැක.
---
පරිපාලනික බලපෑම්
වාසි
බැංකු අතර ගෙවීම් වේගවත් වේ.
වෙළඳ ලේඛන ක්රියාවලිය සරල වේ.
විදේශ විනිමය ඉල්ලුම අඩුවේ.
අභියෝග
මහ බැංකු දෙක අතර නව නියාමන රාමුවක් අවශ්ය වේ.
AML/KYC පද්ධති ශක්තිමත් කළ යුතුය.
ගනුදෙනු පියවීම සඳහා Clearing Mechanism එකක් ස්ථාපිත කළ යුතුය.
බැංකු පද්ධති යාවත්කාලීන කළ යුතුය.
---
වසර 10-20ක දීර්ඝ කාලීන දර්ශනය
හොඳම අවස්ථාව (Best Case)
ද්විපාර්ශ්වික වෙළඳාම දෙගුණයක් හෝ තෙගුණයක් වේ.
ශ්රී ලංකාවේ ඩොලර් අවශ්යතාව අඩුවේ.
කොළඹ කලාපීය මූල්ය මධ්යස්ථානයක් බවට පත්විය හැක.
ආර්ථික අර්බුදවලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව වැඩි වේ.
නරකම අවස්ථාව (Worst Case)
ඉන්දියාව සමඟ වෙළඳ හිඟය තවදුරටත් වැඩි වේ.
ශ්රී ලංකාව ඉන්දීය ආර්ථික පද්ධතියට අධික ලෙස බැඳී යයි.
දේශීය කර්මාන්තවලට තරඟකාරී පීඩනය වැඩි වේ.
ආර්ථික තීරණවල ස්වාධීනත්වය යම් ප්රමාණයකින් සීමා විය හැක.
---
සමස්ත ඇගයීම
මෙම වැඩසටහන ශ්රී ලංකාවට කෙටි හා මධ්ය කාලීනව ප්රතිලාභදායක වන අතර විශේෂයෙන්ම ඩොලර් හිඟ අවස්ථාවලදී ආරක්ෂිත උපක්රමයක් ලෙස ක්රියා කළ හැක. කෙසේ වෙතත්, එය සාර්ථක වීමට නම්:
1. ඉන්දියාවට කරන අපනයන සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කළ යුතුය.
2. වෙළඳ හිඟය පාලනය කළ යුතුය.
3. දේශීය නිෂ්පාදන ශක්තිමත් කළ යුතුය.
4. ඉන්දියාව මත පමණක් නොව වෙනත් රටවල් සමඟද මෙවැනි ගිවිසුම් ව්යාප්ත කළ යුතුය.
එසේ නොමැති නම්, ඩොලරය මත ඇති යැපීම අඩුවුවද, එය ක්රමයෙන් ඉන්දීය රුපියල මත යැපීමකට පරිවර්තනය වීමේ අවදානමක් පවතී.
Thanks for your effort for pointing out pro's & con's
DeleteYeah thanks ChatGPT. Sri Lankans love to pretend that they know better than others
Delete
ReplyDeleteදේශීය මුදල් ඒකක භාවිතයෙන් ඉන්දු-ශ්රී ලංකා වෙළඳාම පියවීම පිළිබඳ සාකච්ඡාවේදී බොහෝ විට අවධානය යොමු වන්නේ ඩොලර් ඉතිරි වීම සහ ගනුදෙනු පිරිවැය අඩුවීම වැනි කෙටි කාලීන වාසි වෙතය. නමුත් දීර්ඝ කාලීනව බලන විට ශ්රී ලංකාව වැනි කුඩා ආර්ථිකයකට සහ ඉන්දියාව වැනි වේගයෙන් වර්ධනය වන විශාල ආර්ථිකයකට අතර පවතින අසමමිතික (asymmetric) ආර්ථික සම්බන්ධතාවය නිසා සැලකිය යුතු අවදානම් මතු විය හැකිය.
1. විනිමය අනුපාත අසමතුලිතතාවය
ඉන්දියාවේ ආර්ථිකය ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ ලෝකයේ ප්රධාන ආර්ථික බලවතෙකු බවට පත්වනු ඇතැයි බොහෝ ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් අපේක්ෂා කරති.
එවැනි තත්ත්වයකදී:
ඉන්දීය රුපියලේ (INR) සාපේක්ෂ ස්ථාවරත්වය සහ ශක්තිය වැඩි විය හැක.
ශ්රී ලංකා රුපියල (LKR) ඉතිහාසය පුරාම දීර්ඝ කාලීනව අවප්රමාණය වූ මුදල් ඒකකයකි.
උදාහරණයක් ලෙස:
2010දී USD 1 ≈ LKR 113 පමණ වුවද, 2026දී USD 1 ≈ LKR 300 ට ආසන්න මට්ටමක පවතී.
එබැවින් ඉන්දියාවට එකතු වන ශ්රී ලංකා රුපියල් තොගයක සැබෑ වටිනාකම කාලයත් සමඟ අඩුවීමේ අවදානම පවතී.
2. ශ්රී ලංකා රුපියල් ඉන්දියාවේ ගොඩගැසීම
මෙය ප්රධානම ව්යුහාත්මක ගැටලුවකි.
දැනටමත්:
ශ්රී ලංකාව ඉන්දියාවෙන් ආනයනය කරන ප්රමාණය ඉතා ඉහළය.
ඉන්දියාවට අපනයනය කරන ප්රමාණය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුය.
එබැවින්:
ශ්රී ලංකාව → ඉන්දියාව
ගෙවන රුපියල් ප්රමාණය
ඉන්දියාව → ශ්රී ලංකාව
ගෙවන රුපියල් ප්රමාණයට වඩා බොහෝ වැඩි විය හැක.
අවසානයේ ඉන්දියානු බැංකු හා සමාගම් අතේ විශාල LKR සංචිතයක් එකතු විය හැක.
ප්රශ්නය වන්නේ:
එම LKR සමඟ ඔවුන් කරන්නේ කුමක්ද?
3. ඉන්දියාවට ඇති විකල්ප
ඉන්දියාව අතේ එකතු වන ශ්රී ලංකා රුපියල්:
(අ) ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජනය කිරීමට
වරාය
බලශක්ති
බැංකු
විදුලිබල
ටෙලිකොම්
යටිතල පහසුකම්
වැනි ක්ෂේත්රවල ආයෝජනය කළ හැක.
මෙය ආයෝජනයක් ලෙස ප්රයෝජනවත් වුවද, කාලයත් සමඟ ඉන්දියානු ආර්ථික බලපෑම වැඩි විය හැක.
(ආ) ශ්රී ලංකා රාජ්ය බැඳුම්කර මිලදී ගැනීමට
මෙහිදී ඉන්දියානු ආයතන ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය ණය වෙළඳපොළේ ප්රධාන ක්රීඩකයන් බවට පත්විය හැක.
(ඇ) නැවත INR හෝ USD බවට පරිවර්තනය කිරීම
මෙහිදී ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව මත විශාල පීඩනයක් ඇති විය හැක.
4. වෙළඳ පරතරය තවත් පුළුල් වීම
දේශීය මුදල් වෙළඳාම පහසු වීමෙන්:
ඉන්දියානු භාණ්ඩ තවදුරටත් ලාභදායී විය හැක.
ශ්රී ලංකාවේ ආනයන ඉහළ යා හැක.
විශේෂයෙන්:
ඖෂධ
වාහන අමතර කොටස්
ආහාර
ගෘහ උපකරණ
කාර්මික භාණ්ඩ
ආනයනය තවත් වැඩි විය හැක.
එවිට:
වෙළඳ හිඟය → වැඩි වේ
LKR පිටවීම → වැඩි වේ
ඉන්දියාවේ LKR ගොඩගැසීම → වැඩි වේ
යන චක්රයක් ඇති විය හැක.
5. භූ-දේශපාලනික බලපෑම
මෙය ආර්ථික ප්රශ්නයක් පමණක් නොවේ.
ඉන්දියාව අතේ:
ශ්රී ලංකා රුපියල් සංචිත,
ආයෝජන,
බැංකු පද්ධතියේ කොටස්,
බලශක්ති ව්යාපෘති,
වරාය හා ප්රවාහන ව්යුහයන්
විශාල ප්රමාණයක් සංකේන්ද්රණය වුවහොත්,
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික තීරණවලට බලපෑම් කිරීමේ හැකියාව වැඩි විය හැක.
මෙය ඇතැම් විට "Financial Dependence" හෝ "Economic Leverage" ලෙස හඳුන්වයි.
6. එහෙත් ඉන්දියාවද අවදානමක් දරයි
ඔබ සඳහන් කළ පරිදි, ශ්රී ලංකා රුපියල දිගින් දිගටම අවප්රමාණය වුවහොත්:
ඉන්දියාව අතේ ඇති LKR වත්කම්වල සැබෑ වටිනාකම අඩුවේ.
එබැවින් ඉන්දියාවද අසීමිත ලෙස LKR භාර ගැනීමට කැමති නොවනු ඇත.
ඒ හේතුවෙන් බොහෝ විට:
ගනුදෙනු සීමා පැනවීම,
කාලානුරූප ශේෂ පියවීම්,
Currency Swap Agreements,
INR ප්රමුඛ ගිණුම් පද්ධති,
වැනි ආරක්ෂණ යාන්ත්රණ ඇතුළත් කිරීමට ඉන්දියාව උත්සාහ කරනු ඇත.
සමස්ත ඇගයීම
කෙටි කාලීනව මෙම ක්රමය ශ්රී ලංකාවට ඩොලර් ඉතිරි කර ගැනීමට සහ විදේශ විනිමය පීඩනය අඩු කිරීමට උපකාරී විය හැක.
නමුත් දීර්ඝ කාලීනව:
1. ඉන්දියාව සමඟ ඇති වෙළඳ හිඟය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු නොකළහොත්,
2. ශ්රී ලංකාවේ අපනයන තරඟකාරීත්වය වැඩි නොකළහොත්,
3. LKR-INR පියවීම් සඳහා සමතුලිත යාන්ත්රණ නොතිබුණහොත්,
මෙය "ඩොලර් මත යැපීම අඩුවීම" වෙනුවට "ඉන්දීය ආර්ථික පද්ධතිය මත වැඩි යැපීමක්" බවට පත්විය හැක.
ඒ අනුව, ශ්රී ලංකාවේ ජාතික අවශ්යතාවය විය යුත්තේ දේශීය මුදල් වෙළඳාම ප්රතික්ෂේප කිරීම නොව, එය ක්රියාත්මක කරන අතරම ඉන්දියාවට කරන අපනයන, සේවා අපනයන, සංචාරක ආදායම් සහ ආයෝජන ආදායම් වේගයෙන් වැඩි කර වෙළඳ පරතරය සමතුලිත කිරීමයි. එසේ නොමැති නම්, ඔබ පෙන්වා දුන් පරිදි, LKR අවප්රමාණය වීමත් සමඟ වෙළඳ පරතරය සහ මූල්ය බලපෑම් දෙකම ශ්රී ලංකාවට අහිතකර දිශාවකට ගමන් කිරීමේ සැලකිය යුතු අවදානමක් පවතී.
Thanks for valuable information
DeleteYeah thanks ChatGPT. Sri Lankans love to pretend that they know better than others
DeleteThank you.
ReplyDeleteThank you!
ReplyDelete