මුදල් අමාත්‍යංශය කියන්නේ බොරු.. මහ බැංකුවෙන් ආන්දෝලනාත්මක නිවේදනයක්...

ඕස්ට්‍රේලියානු ණය දෙන ආයතනයක් වන 'Export Finance Australia' වෙත ගෙවීමට තිබූ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.5 කට ආසන්න (USD 2,489,441) විදේශ ණය වාරික මුදලක් වංචනික ගිණුම් වෙත යොමුවීමේ සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් මුදල්, ක්‍රමසම්පාදන සහ ආර්ථික සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය මගින් ඉදිරිපත් කළ වාර්තාවේ අඩංගු අසත්‍ය සහ අසම්පූර්ණ කරුණු නිවැරදි කරමින් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) විසින් රාජ්‍ය මුදල් පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාව (COPF) වෙත විශේෂ වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.

මහ බැංකුව පෙන්වා දෙන්නේ අදාළ මුදල් වංචනිකයන්ගේ ගිණුම් වෙත හැරවීමට මූලිකම හේතුව මුදල් අමාත්‍යාංශයේ විද්‍යුත් තැපැල් පද්ධතියට එල්ල වූ සයිබර් බලපෑමක් හරහා සකස් වූ ව්‍යාජ ගෙවීම් උපදෙස් බවයි.

ඕස්ට්‍රේලියානු ණය දෙන ආයතනය සමඟ 2025 ඔක්තෝබර් 27 දින අලුතින් අත්සන් කරන ලද ණය ගිවිසුම් මුදල් අමාත්‍යාංශයේ බාහිර සම්පත් දෙපාර්තමේන්තුව සතුව තිබියදීත්, ලැබුණු ඉන්වොයිසිවල සඳහන් බැංකු ගිණුම් විස්තර එකී මූලික ගිවිසුම් සමඟ සසඳා බලා නිවැරදි භාවය තහවුරු කිරීමට මුදල් අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරීන් කටයුතු කර නැත. රජයේ බැංකුකරු ලෙස මහ බැංකුවේ මුදල් දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සිදු කර ඇත්තේ මුදල් අමාත්‍යාංශය මගින් අනුමත කර එවන ලද ගෙවීම් උපදෙස් ක්‍රියාත්මක කිරීම පමණි.

මුදල් අමාත්‍යාංශය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ඉන්වොයිසියක ප්‍රතිග්‍රාහක බැංකු විස්තර වෙනත් ප්‍රාන්තයක පිහිටි බැංකුවක් ලෙස සටහන්ව තිබීම හේතුවෙන්, ජාත්‍යන්තර මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ (AML) නීතිමය පසුබිම යටතේ අදාළ ගෙවීම සම්බන්ධයෙන් ගැටලු මතුවිය හැකි බව මහ බැංකුවේ මුදල් දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මුදල් අමාත්‍යාංශයට පූර්වයෙන් දැනුම් දී තිබුණි. ණය හිමියාගෙන් ඍජුවම නිවැරදි ගිණුම් විස්තර තහවුරු කරගන්නා ලෙස උපදෙස් දුන්නද, මුදල් අමාත්‍යාංශය ඍජු තහවුරු කිරීමක් සිදු නොකර ව්‍යාජ මුලාශ්‍රය මතම විශ්වාසය තබා කටයුතු කර ඇති බව ද මහ බැංකුව පෙන්වා දෙයි.

2024 අංක 33 දරන රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ පනත මගින් ස්ථාපිත කරන ලද රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (PDMO) වෙනුවෙන් මහ බැංකුවේ රාජ්‍ය ණය දෙපාර්තමේන්තුව (PDD) විසින් පූර්ණ පුහුණුවක් ලබා දී තිබුණි. මෙම පුහුණුවෙන් පසු, 2025 ඔක්තෝබර් 24 දින සිට PDMO නිලධාරීන් විසින්ම තමන්ගේම පරිශීලක ගිණුම් භාවිත කරමින් NRM පද්ධතිය තුළ ස්වාධීනව Standard Settlement Instructions (SSIs) සකස් කිරීම සහ ගනුදෙනු ඇතුළත් කිරීම සිදු කර ඇත. එබැවින් මෙම ගනුදෙනු මහ බැංකුවේ ඍජු අධීක්ෂණය හෝ අනුමැතිය යටතේ සිදු වූවක් බවට මුදල් අමාත්‍යාංශය කරන ප්‍රකාශ අසත්‍ය බව මහ බැංකුවේ පද්ධතිමය සටහන් (System Logs) ඇසුරින් සනාථ කර ඇත. 

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරන්නේ, රාජ්‍ය විදේශ ණය සේවාවන් ඉටු කිරීමේදී රජයේ බැංකුකරු ලෙස තමන් සැමවිටම කැපවීමෙන් කටයුතු කර ඇති බවයි. මෙම අරමුදල් වෙනතකට යොමුවීමේ සිදුවීම මහ බැංකුවේ ක්‍රියාවලියක්, පුහුණුවක් හෝ පද්ධතිමය දෝෂයක් නිසා සිදු වූවක් නොව, මුදල් අමාත්‍යාංශයේ අභ්‍යන්තර සත්‍යාපන ක්‍රියාවලියේ සහ පාලන ව්‍යූහයේ පැවති බරපතල බිඳවැටීම නිසා සිදු වූවක් බව මහ බැංකුව COPF කාරක සභාව හමුවේ අවධාරණය කර සිටියි. 

මහ බැංකුව සිය වාර්තාව මගින් අවධාරණය කරන ප්‍රධාන කරුණු මෙසේය.

1. මුදල් අමාත්‍යාංශයේ අභ්‍යන්තර පාලන පද්ධති බිඳවැටීම:
මෙම මූල්‍ය වංචාව සිදුවීමට සෘජුවම බලපා ඇත්තේ මුදල් අමාත්‍යාංශයේ විදේශ සම්පත් දෙපාර්තමේන්තුවේ  විද්‍යුත් තැපැල් පද්ධතිය බිඳවැටීම සහ එහි නිලධාරීන්ගේ දැඩි නොසලකා හැරීම බව මහ බැංකුව පෙන්වා දෙයි.

ගෙවීම් උපදෙස් නිකුත් කිරීමට පෙර ඒවා මුල් ලේඛන සමඟ සැසඳීමට අමාත්‍යාංශ නිලධාරීන් අපොහොසත් වී ඇති අතර, වංචනිකයන් විසින් එවන ලද වෙනස් කරන ලද උපදෙස් නිවැරදි යැයි උපකල්පනය කරමින් ඔවුන් කටයුතු කර ඇති බව මහ බැංකුව චෝදනා කරයි.

2. මහ බැංකුවේ අධීක්ෂණය පිළිබඳ සාවද්‍ය ප්‍රකාශ:
අදාළ වංචාව සිදුවන අවස්ථාවේදී රජයේ ණය කළමනාකරණ ඒකකය මහ බැංකුවේ අධීක්ෂණය යටතේ පැවති බවට මුදල් අමාත්‍යාංශය කළ ප්‍රකාශය මහ බැංකුව සහමුලින්ම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට එම ඒකකය මුදල් අමාත්‍යාංශය යටතේ ස්වාධීනව ක්‍රියාත්මක වූ බවත්, එහි සියලු ගනුදෙනු සහ අනුමත කිරීම් අමාත්‍යාංශ නිලධාරීන් විසින්ම සිදු කර ඇති බවත් මහ බැංකුව පවසයි. ඒ සඳහා අවශ්‍ය පුහුණුව සහ තාක්ෂණික සහාය මහ බැංකුව විසින් කලින්ම ලබා දී තිබූ බව ද එහි සඳහන් වේ.

3. අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැරීම:
මෙම ගනුදෙනුවේදී ප්‍රතිලාභියාගේ ලිපිනයන් වෙනස් වීම පිළිබඳව මහ බැංකු නිලධාරීන් විසින් මුදල් අමාත්‍යාංශය වෙත සැක මතු කර තිබුණද, අමාත්‍යාංශය එම අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැර වංචනික මූලාශ්‍රවලින් තොරතුරු ලබාගෙන ගනුදෙනුව ඉදිරියට ගෙන ගොස් ඇති බව වාර්තාවේ දැක්වේ. මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ වගකීම මහ බැංකුව පැහැර හැර ඇති බවට කරන චෝදනාව "නීතිමය වශයෙන් පදනම් විරහිත" එකක් බව මහ බැංකුව අවධාරණය කරයි.

4. ගෙවීම් ප්‍රතික්ෂේප වීම පිළිබඳ අසත්‍ය තොරතුරු:
අදාළ ගෙවීම් වාර තුනකදී ප්‍රතික්ෂේප වූ බවට මුදල් අමාත්‍යාංශය කළ ප්‍රකාශය ද මහ බැංකුව ප්‍රතික්ෂේප කරයි. බැංකු පද්ධති වාර්තා අනුව එවැනි සිදුවීමක් වී නොමැති බවත්, අමාත්‍යාංශය සත්‍ය තත්ත්වය වසන් කරමින් කරුණු විකෘති කිරීමට උත්සාහ කරන බවත් මහ බැංකුව පවසයි.

5. මහ බැංකුවේ භූමිකාව:
මහ බැංකුව රජයේ බැංකුකරු ලෙස ක්‍රියා කරන අතර, මුදල් අමාත්‍යාංශය විසින් ලබා දෙන නිවැරදි සහ වලංගු ගෙවීම් උපදෙස් ක්‍රියාත්මක කිරීම පමණක් මහ බැංකුවේ වගකීම බව මෙහිදී සිහිපත් කර ඇත. ගෙවීම් උපදෙස්වල නිරවද්‍යතාව සහ සත්‍යතාව තහවුරු කිරීමේ පූර්ණ වගකීම මුදල් අමාත්‍යාංශය සතු බව මහ බැංකුව සිය වාර්තාව මගින් අවධාරණය කර සිටී.

අදාල වාර්තාව මෙතනින්..

---

Sri Lanka Central Bank Reports on USD 2.5 Million Fraud Incident Linked to Ministry of Finance

The Central Bank of Sri Lanka (CBSL) has submitted a special report to the Committee on Public Finance (COPF) addressing the fraudulent diversion of approximately USD 2.5 million in foreign loan payments payable to 'Export Finance Australia'. This follows the Ministry of Finance's submission of a report that included false and incomplete information regarding the incident.

The CBSL highlighted that the primary cause of the funds being redirected to fraudulent accounts stemmed from a cyber attack on the electronic mail system of the Ministry of Finance, which manipulated payment instructions.

Despite recent loan agreements signed with the Australian institution on October 27, 2025, where relevant invoice details were stored in the Ministry's External Resources Department, officials failed to cross-check these with primary contract details to ensure their validity. The CBSL pointed out that, as the government banker, it had only executed payment instructions that were approved and sent over by the Ministry.

Additionally, an invoice submitted by the Ministry had indicated the beneficiary’s bank details incorrectly, which raised concerns about potential issues under international anti-money laundering (AML) regulations. CBSL officials had previously warned the Ministry about the risks associated with such payments. Although the Ministry was advised to verify the correct bank details directly with the lender, it opted not to and proceeded based on manipulated instructions.

Since October 24, 2025, following comprehensive training provided by the CBSL’s Public Debt Department (PDD) on behalf of the newly established Public Debt Management Office (PDMO), officials have independently created Standard Settlement Instructions (SSIs) within the NRM system. Consequently, the Ministry's claims that these transactions occurred under the direct supervision or approval of the CBSL have been debunked by the bank's system logs.

The CBSL reiterated its unwavering commitment to executing government foreign debt services as the government banker. They assert that the incident involving the misallocation of funds resulted from significant failures within the Ministry’s internal verification processes and governance framework, not due to any procedural, training, or system errors within the Central Bank.

Key Points Highlighted in the CBSL Report:

1. Breakdown of Internal Control Systems in the Ministry:
This financial fraud was directly facilitated by the collapse of the electronic mail system in the Ministry’s External Resources Department and the gross negligence of its officials, according to the CBSL.

Ministry officials failed to cross-reference payment instructions with original documents before issuing them, acting under the mistaken belief that manipulated instructions from fraudsters were legitimate, something the CBSL criticizes.

2. Inaccurate Claims Regarding Oversight by the Central Bank:
The Ministry’s claim that the government debt management unit was under the monitoring of the Central Bank at the time of the fraud is outrightly rejected by the CBSL. The unit has been operating independently under the Ministry since October 2025, with all transactions and approvals carried out exclusively by Ministry officials, the Central Bank confirms.

3. Ignoring Warning Signs:
During the transaction, CBSL officials had raised suspicions regarding changes to the beneficiary's bank details, but the Ministry disregarded these warnings and proceeded with the fraudulent sources' information, as the report indicates.

4. False Information Regarding Payment Rejections:
The CBSL disputes the Ministry's claim that payments were rejected on three occasions. According to banking system reports, no such incidents occurred, indicating that the Ministry has attempted to distort facts by concealing the true situation.

5. Role of the Central Bank:
The Central Bank operates as the government banker and emphasizes that its sole responsibility is to implement valid and legitimate payment instructions provided by the Ministry. It highlights that the Ministry bears full responsibility for verifying the accuracy and authenticity of payment instructions.

For more detailed insights, refer to the full report here.

*Note: In case of any discrepancy between the Sinhala and English versions, the Sinhala version shall prevail.