ශ්රී ලංකාවේ දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අයකරගත යුතුව ඇති නොපියවූ හිඟ බදු ප්‍රමාණය එළඹෙන 2025 වසර අවසානය වන විට රුපියල් ට්‍රිලියන 2.1ක් දක්වා වාර්තාගත ලෙස ඉහළ යනු ඇතැයි ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල පුරෝකථනය කර ඇති අතර, එවන් දැවැන්ත බදු හිඟයක් පවතිද්දී සාමාන්‍ය ජනතාව මත පමණක් පටවන අසාධාරණ බදු ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් රට තුළ ආර්ථික අසමානතාව හා දිළිඳුකම පෙර නොවූ විරූ ලෙස දරුණු විය හැකි බවට එම අරමුදලේම නවතම පර්යේෂණ වාර්තා අනතුරු අඟවයි.
බ්‍රිතාන්‍ය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය හා සංවර්ධන කාර්යාලය සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල ඒකාබද්ධව අඩු හා මධ්‍යම ආදායම්ලාභී රටවල ආර්ථිකය පිළිබඳව සිදුකර ඇති විස්තීර්ණ පර්යේෂණ වාර්තාව මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ, රාජ්‍ය ආදායම් ඉලක්ක සපුරාගැනීමේදී අනුගමනය කරන ඇතැම් බදු ප්‍රතිපත්ති සමාජයේ පතුලටම දැඩි අහිතකර ප්‍රතිවිපාක ගෙන දෙන බවයි.
මහා පරිමාණ බදු පැහැරහරින්නන්ගෙන් සහ සමාගම්වලින් අයවිය යුතු රුපියල් ට්‍රිලියන 2.1ක දැවැන්ත මුදලක් රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට අයකර ගැනීමට අපොහොසත් වීම රටේ මූල්‍ය අර්බුදය තවදුරටත් තීව්‍ර කර තිබේ. මෙම දැවැන්ත බදු ආදායම් හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා විවිධ බදු මෙවලම් හදිසියේ හා අවිධිමත් ලෙස භාවිත කිරීම හේතුවෙන්, කෙටිකාලීනව මෙන්ම දිගුකාලීනවද ජනතා සුබසාධනය දැඩි ලෙස ඛාදනය වන බව IMF පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
විශේෂයෙන්ම, වක්‍ර බදු සහ පරිභෝජන බදු ඉහළ දැමීම හරහා රාජ්‍ය ආදායම තරකර ගැනීමට උත්සාහ කිරීමේදී, සමාජයේ වඩාත්ම අවදානමට ලක්විය හැකි පහළ ආදායම්ලාභී ජනකොටස් අසමානුපාතික ලෙස දැඩි පීඩනයකට ලක්වන බව එම වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
කඩිනම් ආර්ථික වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළද, සමාජයේ ඉහළ පැලැන්තිය සහ පහළ ස්ථරය අතර පවතින ආදායම් පරතරය තවදුරටත් පුළුල් වෙමින් පවතී. ඉහළ මට්ටමේ ආර්ථික අසමානතාව රටක සමස්ත ආර්ථික වර්ධනයේ තිරසාර පැවැත්ම අඩාල කරන ප්‍රධාන සාධකයක් බවත්, එමඟින් අර්බුදයකින් පසු ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ ක්‍රියාවලිය
සාමාන්‍ය උද්ධමන දත්ත මඟින් නොපෙනෙන අයුරින්, අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ හා ආහාර මිල ඉහළ යාමේ උද්ධමන පීඩනය අතිශය ඉහළ අගයක පවතී. එමඟින් පෝෂණය, සෞඛ්‍යය සහ අධ්‍යාපනය වැනි මූලික මිනිස් අවශ්‍යතා සපුරාගැනීමට නොහැකිව දිළිඳුකම පරම්පරා ගණනාවක් පුරා අඛණ්ඩව පැවතීමේ අවදානමක් නිර්මාණය වේ.
ආර්ථික අර්බුදය සහ කප්පාදු පියවර හේතුවෙන් රටේ ශ්‍රම බලකාය තුළ කාන්තා සහභාගීත්වය තවදුරටත් අවම වී ඇති අතර, නිසි සමාජ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද ක්‍රියාත්මක නොවීම නිසා ආර්ථිකයේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව බිඳවැටෙමින් පවතින බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
අධික බදු බර සහ ආර්ථික අවිනිශ්චිතතාව හේතුවෙන් වෘත්තිකයන් රට හැරයාම හෙවත් 'බුද්ධි ගලනය' ආර්ථිකයට එල්ල කරන ඍණාත්මක පිරිවැය, ඔවුන් විදේශයන්හි සිට එවන ප්‍රේෂණවලින් ලැබෙන වාසියට වඩා බෙහෙවින් වැඩි බව IMF පර්යේෂණ අනාවරණය කරයි. මීට අමතරව ගෝලීය ඉහළ පොලී අනුපාත හමුවේ ණය තිරසාරත්වය පවත්වා ගැනීමට ඇති මූල්‍ය අවකාශය ශීඝ්‍රයෙන් අවම වී තිබේ.
Sri Lanka's Tax Revenue Shortfall Projected to Reach Rs. 2.1 Trillion by 2025
The International Monetary Fund (IMF) has projected that Sri Lanka's uncollected tax revenue could surge to a staggering Rs. 2.1 trillion by the close of 2025. This alarming deficit poses serious risks for economic inequality and poverty in the country, as the burden of tax policies falls disproportionately on the general populace, according to the latest research findings from the organization.
A comprehensive report conducted in collaboration with the British Commonwealth Office and the IMF reveals that certain tax policies aimed at meeting public revenue targets have had detrimental effects on the lower strata of society. The government's failure to collect a significant amount from large-scale tax evaders and corporations has exacerbated the nation's financial crisis.
The report stresses that hastily implemented and unstructured tax measures to mitigate this considerable revenue shortfall further threaten citizens' welfare in both the short and long term. Specific attempts to increase state revenue through surcharges and consumption taxes disproportionately impact low-income groups, exacerbating existing inequalities.
Despite glimpses of rapid economic growth, the widening income gap between the affluent and the impoverished is a growing concern. High levels of economic disparity are identified as a key factor undermining sustainable overall economic development and hampering the recovery process post-crisis.
Moreover, the upward pressure on prices for essential goods, largely unseen in generalized inflation data, significantly burdens low-income households. This creates risks of persistent poverty, as these families struggle to meet fundamental needs like nutrition, health, and education.
The economic crisis and subsequent austerity measures have further diminished female participation in the workforce, with ineffective social security systems exacerbating the situation by severely limiting opportunities for economic advancement.
Amidst high tax burdens and economic instability, the costs of "brain drain" from the country due to professionals leaving far exceed the economic benefits garnered from remittances sent home by expatriates, as noted in the IMF's research. Additionally, the looming high global interest rates have drastically reduced financial sustainability for maintaining loans.
*Note: In case of any discrepancy between the Sinhala and English versions, the Sinhala version shall prevail.
