ශ්රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල සූත්රය අනුව වෙළඳපොළ මිල තීරණය කිරීමේදී සලකා බලන ප්රධාන සාධක ඇසුරින් “AI” විසින් කරන ලද දළ ගණනය කිරීමක් පහතින් දැක්වේ.
1. ගොඩබෑමේ පිරිවැය (Landed Cost) ගණනය කිරීම
බැරලයක සාමාන්ය මිල ඩොලර් 285 ක් ලෙසත්, වත්මන් විනිමය අනුපාතිකය ඩොලරයකට රුපියල් 312 ක් (2026 අප්රේල් දත්ත අනුව) ලෙසත් සලකා:
එක් බැරලයක මිල (රුපියල් වලින්): $ 285 x 312 = රු 88,920
බැරලයක අඩංගු ලීටර් ප්රමාණය: ලීටර් 159
ලීටරයක ආනයනික පිරිවැය: $ 88,920 / 159 = රු. 559.25
2. මිල සූත්රයේ අනෙකුත් පිරිවැය සංරචක
මිල සූත්රයට අනුව ලීටරයක අවසන් මිලට පහත අගයන් එකතු වේ (දළ ඇස්තමේන්තු):
මෙහෙයුම් පිරිවැය (Processing/Administrative): ලීටරයකට රු. 10 - 15 පමණ.
බදු (Taxation): රජය පනවා ඇති රේගු බදු, වරාය හා ගුවන් තොටුපල බදු සහ වැට් බදු (VAT). (ඩීසල් ලීටරයකට මේ වන විට රු. 100 - 130 අතර බදු ප්රමාණයක් අඩංගු විය හැක).
ලාභාංශ සහ බෙදාහැරීමේ පිරිවැය: ලීටරයකට රු. 15 - 20 පමණ.
3. ඇස්තමේන්තුගත වෙළඳපොළ මිල
ඉහත දත්තයන්ට අනුව, ඩොලර් 285 කට බැරලයක් ආනයනය කරන්නේ නම්:
බැරලයකට ඩොලර් 281-288 වැනි ඉහළ මිලක් සැබවින්ම ගෙවා ඇත්නම්, මිල සූත්රය අකුරටම ක්රියාත්මක වුවහොත් වෙළඳපොළේ ඩීසල් ලීටරයක මිල රුපියල් 680 - 700 සීමාව ඉක්මවා යාමට ඉඩ ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මේ වන විට (2026 අප්රේල්) වෙළඳපොළේ සාමාන්ය ඩීසල් මිල රුපියල් 400 සීමාවේ පවතින බැවින්, මෙම අතිවිශාල මිලට ඉන්ධන මිලදී ගැනීම පිළිබඳව පවතින වාර්තා සත්ය නම්, රජය විසින් විශාල සහනාධාරයක් දැරීමට හෝ ඉදිරියේදී මිල විශාල ලෙස ඉහළ දැමීමට සිදුවනු ඇත.
