ඊ-පාස්පෝට් ටෙන්ඩරය වහාම අත්හිටුවන්නැයි නියෝගයක්..

 ඊ-විදේශගමන් බලපත්‍ර පුද්ගලීකරණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සඳහා දැනට ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින ප්‍රසම්පාදන කටයුතු අත්හිටුවන ලෙස කැබිනට් මණ්ඩලය මේ සතියේ දී ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුවට නියෝග කර ඇති බව සන්ඩේ ටයිම්ස් වාර්තා කරයි.

පසුගියදා මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය විසින් මෙම දැවැන්ත ටෙන්ඩරය 'Thales DIS Finland Oy/Just in Time (JIT)' යන ආයතනය වෙත ප්‍රදානය කිරීමට නිර්දේශ කර තිබුණි.

ප්‍රංශ සහ ශ්‍රී ලාංකීය හවුල්කාරිත්වයක් සහිත මෙම සමාගම වෙත ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ ඊ-විදේශගමන් බලපත්‍ර මිලියන 3.15ක ජෛවමිතික (biometric) සහ ජීව දත්ත ඇතුළත් කිරීමේ කොන්ත්‍රාත්තුව හිමිවීමට නියමිතව තිබිණි.

කෙසේ වෙතත්, පසුගිය සිකුරාදා ආගමන හා විගමන පාලක ජනරාල්වරයා විසින් ලංසුකරුවන් වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් පවසා ඇත්තේ, අදාළ ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි අත්හිටුවීමට අමාත්‍ය මණ්ඩලය නියෝග කර ඇති බවයි.

මෙම ටෙන්ඩරය සඳහා ඉදිරිපත් වූ ලංසුකරුවන් අට දෙනෙකුගෙන් හත් දෙනෙකුම මීට පෙර ප්‍රතික්ෂේප වී තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, මෙම හදිසි අත්හිටුවීමට හේතුවක් දක්වා නොමැත.

ප්‍රදානය කිරීමට යෝජිතව තිබූ මෙම කොන්ත්‍රාත්තුවේ විස්තර 'සන්ඩේ ටයිම්ස්' පුවත්පත විසින් මෙම මාසය මුලදී අනාවරණය කරනු ලැබීය. ඒ අනුව, 'Thales' සමාගම සිය මූලික වියදමෙන් අදාළ තොරතුරු තාක්ෂණ යටිතල පහසුකම් ස්ථාපනය කර නඩත්තු කිරීමට නියමිතව තිබූ අතර, එම පිරිවැය පියවා ගැනීමට අපේක්ෂා කළේ මුද්‍රණය කරනු ලබන සෑම විදේශගමන් බලපත්‍රයක් සඳහාම යුරෝ 1.04ක සහ රුපියල් 302.23ක මාසික ගාස්තුවක් අය කිරීමෙනි. ගිවිසුම අනුව රජය මාසිකව අවම වශයෙන් විදේශගමන් බලපත්‍ර 60,000ක් සඳහා ගෙවීම් කිරීමට බැඳී සිටියේය.

වසර පහක් ඇතුළත හෝ විදේශගමන් බලපත්‍ර මිලියන 3.15 සීමාව සම්පූර්ණ වූ පසු, මෙම සුවිශේෂී දෘඩාංගවල අයිතිය ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුව වෙත පැවරීමට නියමිතව තිබුණි.

පුවත්පත විසින් සිදු කරන ලද විශ්ලේෂණයකදී හෙළි වූයේ, මෙම ප්‍රසම්පාදන ව්‍යුහය තුළ බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් මිලියන ගණනක් අහිමි විය හැකි බරපතළ "මෘදුකාංග උගුලක්" පවතින බවයි. ගිවිසුම අවසානයේ භෞතික උපකරණ ආගමන විගමන දෙපාර්තමේන්තුවට හිමි වුවද, 'PKI' පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය හිමිකාරී මෘදුකාංග නොමැතිව එම යන්ත්‍රවලින් කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් නොලැබේ.

වඩාත්ම බරපතළ කරුණ නම්, තරඟකාරී ලංසු කැඳවීමේ අදියරේදී කොන්ත්‍රාත් කාලයෙන් පසු මෘදුකාංග බලපත්‍ර අලුත් කිරීමේ මිල ගණන් සීමා කිරීමට හෝ ඒ පිළිබඳව විමසීමට ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුව අපොහොසත් වීමයි.

මෙලෙස මිල ගණන් පූර්ව නිශ්චය නොකිරීම නිසා, අදාළ සමාගමට තමන්ට රිසි පරිදි මිල ගණන් නියම කිරීමේ පරම බලය හිමි වේ. මීට අමතරව, මූලික සේවාදායකයන් (servers) අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම සඳහා පමණක් Oracle, Microsoft (Windows) සහ ප්‍රතිවෛරස් (antivirus) මෘදුකාංග සපයන්නන් වෙතද සම්මත වාණිජ තොරතුරු තාක්ෂණ බලපත්‍ර ගාස්තු ගෙවීමට රජයට සිදු වේ.

මෙම දිගුකාලීන මෘදුකාංග අවශ්‍යතා මූලික පිරිවැය ඇගයීමෙන් බැහැර කර තිබීම හේතුවෙන්, බදු ගෙවන්නන්ට දැරීමට සිදුවන සැබෑ පිරිවැය මූලික කොන්ත්‍රාත් මිලට වඩා මිලියන ගණනකින් ඉහළ යා හැකිව තිබූ බව මේ පිළිබඳ දන්නා නිලධාරියෙක් ප්‍රකාශ කළේය.

මෙම පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ රඳා පවතින්නේ අදාළ සමාගමේ හිමිකාරී මෘදුකාංග මත බැවින්, මෙවැනි සංකීර්ණ තොරතුරු තාක්ෂණ යටිතල පහසුකම් ප්‍රසම්පාදනය කිරීමේදී පැහැදිලි සහ ශක්තිමත් "ඉවත්වීමේ උපාය මාර්ග" (airtight exit strategies) තිබිය යුතු බව එම නිලධාරියා පෙන්වා දුන්නේය. මූල්‍ය ඇපකරයන් නොමැතිව භෞතික දෘඩාංග පමණක් භාර ගන්නවා වෙනුවට, දිගුකාලීන මෘදුකාංග අයිතීන් සුරක්ෂිත කර ගැනීමට සහ බලපත්‍ර අලුත් කිරීමේ පිරිවැය පූර්ව නිශ්චය කර ගැනීමට දෙපාර්තමේන්තුව කටයුතු කළ යුතුව තිබූ බවද ඔහු අවධාරණය කළේය.

මෙම ටෙන්ඩරය නැවත කැඳවන්නේද නැතහොත් කවදා කැඳවන්නේද යන්න පිළිබඳව මෙතෙක් නිල ප්‍රකාශයක් කර නොමැත.