ශ‍්‍රී ලංකාව, සෝමාලියාව, ඇෆ්ගනිස්තානය දැඩි ආහාර අර්බුදයකට..- WFP

 මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින උග්‍ර දේශපාලන හා යුදමය අර්බුදය හේතුවෙන් ලෝකයේ වඩාත්ම අවදානමට ලක්විය හැකි රටවල් කිහිපයකට දැඩි බලපෑම් එල්ල වෙමින් පවතින බව එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ආහාර වැඩසටහන (WFP) පවසයි.

මේ යටතේ සිදුකරන ලද නවතම විද්‍යාත්මක විශ්ලේෂණයකට අනුව සෝමාලියාව සහ ඇෆ්ගනිස්තානය වැනි දැඩි අවදානම් සහගත රටවල් පෙළට ශ්‍රී ලංකාව ද ඇතුළත් කර ඇති අතර, මෙම අර්බුදය හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ අතිරේකව තවත් ලක්ෂ 13 කට (මිලියන 1.3 කට) ආසන්න ජනතාවක් මූලික ආහාර අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට නොහැකිව දැඩි කුසගින්නට මුහුණ දීමේ අවදානමක් පවතින බව එම සංවිධානය අනතුරු අඟවයි.

මැදපෙරදිග අර්බුදය අවදානමට ලක්වූ රටවලට බලපාන ආකාරය" නමැති මෙම නවතම වාර්තාව මඟින් ලෝක ආහාර වැඩසටහන පෙන්වා දෙන්නේ ගෝලීය වශයෙන් ඉන්ධන, පොහොර සහ ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාම හේතුවෙන් මෙම තත්ත්වය උදාවී ඇති බවයි.

ලෝක ආහාර වැඩසටහන සිය අධ්‍යයනය සඳහා භූගෝලීය පිහිටීම සහ ආර්ථික මට්ටම් අනුව වෙනස් සන්දර්භයන් සහිත, නමුත් මැදපෙරදිග අර්බුදයට සෘජුවම නිරාවරණය වන රටවල් තුනක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත.

ඒ අනුව එම රටවල් මුහුණ දෙන අර්බුදයේ ස්වභාවය මෙසේය.

ශ්‍රී ලංකාව: දීර්ඝකාලීන ආර්ථික අර්බුදයකින් මිදෙමින් පවතින පසුබිමක, රටේ බලශක්ති අවශ්‍යතාවයෙන් සියයට 63ක් මැදපෙරදිගින් ආනයනය කෙරේ. එමෙන්ම මෙරටට ලැබෙන විදේශ ප්‍රේෂණවලින් සියයට 44ක් ගල්ෆ් කලාපයෙන් ලැබෙන අතර, තේ අපනයනයෙන් සියයට 45ක්ම යොමු වන්නේ ද එම කලාපයටයි. පවතින අර්බුදය හමුවේ 2026 වසර සඳහා දැනටමත් හඳුනාගෙන ඇති මිලියන 4.7 ක ආහාර අනාරක්ෂිත ජනගහනයට අමතරව, තවත් ලක්ෂ 13 ක ජනතාවක් අලුතින්ම මෙයට ගොදුරු වීමේ අවදානමක් පවතී.

සෝමාලියාව: දැනටමත් නියඟයෙන් සහ අභ්‍යන්තර ගැටුම්වලින් බැටකන සෝමාලියාව, තමන්ට අවශ්‍ය තෙල් සම්පූර්ණයෙන්ම (100%) සහ ධාන්‍ය වර්ගවලින් සියයට 90ක්ම ආනයනය කරයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2026 වසරේදී එරට අතිරේකව මිලියන 2.5 ක ජනතාවක් දැඩි ආහාර අර්බුදයකට ලක්වීමට නියමිතය.

ඇෆ්ගනිස්තානය: දැනටමත් මිලියන 13.8 ක ජනතාවක් ආහාර අනාරක්ෂිතතාවයෙන් පෙළෙන ඇෆ්ගනිස්තානයේ, අපනයනවලින් සියයට 60ක් සහ ආනයනවලින් සියයට 50ක් සඳහා ඉරානය මත යැපේ. මැදපෙරදිග අර්බුදයේ ව්‍යාප්තියත් සමඟ එහි අතිරේකව මිලියන 2.3 ක ජනතාවක් අලුතින්ම ආහාර අනාරක්ෂිතතාවයට ඇද වැටීමේ අවදානමක් මතුව ඇත.

ලෝක ආහාර වැඩසටහනේ ආහාර සුරක්ෂිතතා සහ පෝෂණ විශ්ලේෂණ සේවයේ අධ්‍යක්ෂ ජීන්-මාර්ටින් බවර් හතා ප්‍රකාශ කරන්නේ, මෙම අර්බුදයේ කේන්ද්‍රස්ථානයෙන් බැහැරව සිටින, ලෝකයේ දුප්පත්ම පවුල්වලට මෙයින් දැඩිම බලපෑම් එල්ල වී ඇති බවයි. "බොහෝ රටවල වෙළඳපොළවල්වල ආහාර ද්‍රව්‍ය තිබෙනවා. නමුත් පවුල්වලට ඒවා මිලදී ගැනීමට වත්කමක් නැහැ" යැයි ඔහු පවසයි.

විශේෂයෙන්ම නාගරිකව වෙසෙන අන්ත දිළිඳු ජනතාව සහ ග්‍රාමීය අන්තිම අසරණ කණ්ඩායම් මෙම අලුත් අවදානමට දැඩිව ගොදුරු වෙමින් පවතින බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.

මැදපෙරදිග අර්බුදය හේතුවෙන් ලෝක ආහාර වැඩසටහන ද දැඩි මූල්‍ය සහ මෙහෙයුම් පීඩනයකට ලක්ව ඇත. ආධාර සැපයීමේ පිරිවැය ඉහළ යාම සහ අරමුදල් හිඟකම හේතුවෙන් 2026 වසරේදී මුලින් සැලසුම් කළ ප්‍රමාණයට වඩා මිලියන 1.5 ක ජනතාවකට ආධාර සැපයීමට නොහැකි වනු ඇතැයි WFP ඇස්තමේන්තු කරයි. ඉදිරි මාසවලදී ද මෙම ගැටුම් මෙලෙසම පැවතුණහොත් ලොව පුරා මිලියන 9 කට අධික පිරිසකට ලැබෙන මානුෂීය ආධාර අහිමි වී යාමේ තර්ජනයක් ද මතුව තිබේ.

ලෝක ආහාර වැඩසටහන අවධාරණය කරන්නේ මැදපෙරදිග අර්බුදය හෙට දිනයේ අවසන් වුවද, ඉන්ධන, පොහොර සහ ආහාර මිල ඉහළ යාම නිසා ගොවිතැන් කටයුතුවලට සිදුව ඇති බලපෑම හේතුවෙන් මෙහි අහිතකර ප්‍රතිඵල තවත් දිගුකාලීනව රටවල් රැසකට විඳීමට සිදුවනු ඇති බවයි. එබැවින් ව්‍යසනකාරී සාගින්නකින් ලෝකය බේරා ගැනීමට ගෝලීය ප්‍රජාව වහාම ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව එම සංවිධානය වැඩිදුරටත් ඉල්ලා සිටී.