බලයට පත්වී පළමු වසර තුළ ඉන්ධන මිල ගැලුම ඩොලර් 2 දක්වා පහත හෙළන බවට ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ලබාදුන් ප්‍රධාන මැතිවරණ පොරොන්දුව මුළුමනින්ම උඩුයටිකුරු කරමින්, ඇමෙරිකා ඉතිහාසයේ මැතිවරණ දිනයක් ආසන්නයේ වාර්තා වූ ඉහළම මට්ටම දක්වා එරට පෙට්‍රල්, ඩීසල් සහ ගුවන් යානා ඉන්ධන මිල ගණන් ඉහළ ගොස් ඇතැයි ඇමෙරිකාවේ ප්‍රමුඛතම ව්‍යාපාරික පුවත් සේවය වන CNBC වාර්තා කර සිටියි.
අඟහරුවාදා පැවැත්වීමට නියමිත තීරණාත්මක මධ්‍යවාර මැතිවරණයට මුහුණ දීමට සූදානම් වන ඡන්දදායකයින් හමුවේ මෙම ඉන්ධන අර්බුදය ප්‍රධානතම දේශපාලන ගැටලුවක් බවට පත්ව තිබේ. විශේෂයෙන්ම රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ බලකොටුවක් මෙන්ම කෘෂිකාර්මික ප්‍රාන්තයක් වන 'අයෝවා' වැනි ප්‍රාන්තවල සෙනෙට් සභා සටන පවා මේ වන විට දැඩි තරගකාරී මුහුණුවරක් ගෙන ඇත්තේ ගොවි ප්‍රජාවට එල්ල වී ඇති අධික ඩීසල් පිරිවැය හේතුවෙනි.
පෙට්‍රෝලියම් විශ්ලේෂණ ආයතනයක් වන 'GasBuddy' හි ප්‍රධානී පැට්‍රික් ඩි හාන් පෙන්වා දෙන්නේ, ඉතිහාසයේ කිසිදු වසරක මෙම කාලසීමාව තුළ මෙවැනි අධික ඉන්ධන මිලක් වාර්තා වී නොමැති බවයි. ඇමෙරිකාව පුරා සාමාන්‍ය පෙට්‍රල් ගැලුමක මිල ඩොලර් 4.20ක් දක්වා (පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව 40%ක වර්ධනයක්) ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ප්‍රවාහනයට සහ කෘෂිකර්මාන්තයට අත්‍යවශ්‍ය වන ඩීසල් ගැලුමක මිල 70%කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඩොලර් 6.32ක් ලෙස සටහන්ව තිබේ. රුසියානු-යුක්‍රේන යුද්ධය ඇරඹි 2022 මධ්‍යවාර මැතිවරණ සමයේදී පවා පැවතියේ ඩොලර් 3.80ක මිලකි.
ඉන්ධන මිල මෙලෙස අහස උසට නැගීමට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ පසුගිය පෙබරවාරි 28 වන දින ඊශ්‍රායලය සමඟ එක්ව ඉරානය වෙත ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට ජනාධිපති ට්‍රම්ප් ගත් තීරණයයි. ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් ගන්නා තෙල් නැව් ඉලක්ක කර ඉරානය ප්‍රහාර මාලාවක් එල්ල කිරීමත් සමඟ ගෝලීය බලශක්ති ප්‍රවාහන මාර්ග අවහිර විය. මීට අමතරව, සෞදි අරාබියේ පිරිපහදු වෙත හූති කැරලිකරුවන් එල්ල කළ ප්‍රහාර සහ රුසියානු පිරිපහදු වෙත යුක්‍රේනය එල්ල කරන ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර හමුවේ අර්බුදය තවත් බැරෑරුම් වී ඇත. ධුරයට පත්වූ පළමු සතිය තුළ රුසියා-යුක්‍රේන යුද්ධය අවසන් කරන බවට ට්‍රම්ප් දුන් පොරොන්දුවද මෙතෙක් ඉටු වී නොමැති බව සීඑන්බීසී වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
මිචිගන් ප්‍රාන්තයේ පැවති රැලියක් අමතමින් ජනාධිපති ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කර තිබුණේ, ඉරානය න්‍යෂ්ටික අවියක් අත්පත් කර ගැනීම වැළැක්වීම වෙනුවෙන් මෙලෙස ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම ජනතාව ගෙවිය යුතු "සුළු මිලක්" බවයි. ගැටුම අවසන් වූ වහාම මිල ගණන් සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙනු ඇති බව ධවල මන්දිර ප්‍රකාශිකා ටේලර් රොජර්ස් පවසා ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මැතිවරණ පරාජයක බිය හමුවේ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් පීඩනයට පත් ගොවීන් සඳහා ඩොලර් බිලියන 8ක සහන පැකේජයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, මහාමාර්ගවල ධාවනය වන ලොරි රථ සඳහා බදු රහිත කෘෂිකාර්මික ඩීසල් භාවිතයට අවසර දෙමින් විධායක නියෝගයක් නිකුත් කළේය. ඊටත් වඩා ආන්දෝලනාත්මක කරුණ වන්නේ, නොවැම්බර් මාසය තුළ ගෝලීය වෙළෙඳපොළට ඩීසල් බැරල් මිලියන 6ක් අපනයනය කිරීමට රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පුටින් සමඟ ට්‍රම්ප් රහසිගත ගිවිසුමකට එළඹීමයි. මෙය රුසියාවේ ආක්‍රමණශීලීත්වයට තෑගි දීමක් බව පවසමින් යුක්‍රේන ජනාධිපති සෙලෙන්ස්කි මෙන්ම ඇමෙරිකානු රිපබ්ලිකන් සෙනෙට් සභිකයන් පවා ට්‍රම්ප්ගේ මෙම ක්‍රියාව දැඩි ලෙස හෙළා දැක තිබේ.
අර්බුදය හමුවේ එක්සොන් මොබිල් වැනි දැවැන්ත බලශක්ති සමාගම් අතිවිශාල ලාභ උපයමින් සිටින බවත්, ගුවන් යානා ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම හේතුවෙන් ගුවන් සේවා සිය ගාස්තු ඉහළ දැමීම ඇමෙරිකාවේ උද්ධමනය පාලනය කිරීමේ සටනට මරු පහරක් වී ඇති බවත් සීඑන්බීසී වාර්තාවේ වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ.
Fuel Prices Soar as Election Nears, Throwing Trump’s Promises into Question
During his first year in office, President Donald Trump had promised to reduce fuel prices to $2 a gallon. However, reports indicate that petrol, diesel, and aviation fuel costs have surged to historic highs, contradicting that pledge and raising concerns as Election Day approaches in the United States—an event typically characterized by heightened political tension, according to CNBC.
The looming fuel crisis has emerged as a critical issue for voters in preparation for the pivotal midterm elections scheduled for Tuesday. Notably, Republican strongholds, particularly in agricultural states like Iowa, are facing intense scrutiny due to soaring diesel costs impacting farming communities.
Patrick DeHaan, head of the petroleum analysis group GasBuddy, highlighted that there have been no recorded prices this high during this point in the year throughout history. Currently, the national average for petrol has reached $4.20 a gallon, a striking 40% increase compared to last year. Meanwhile, diesel prices have surged by about 70%, now standing at $6.32 a gallon, far above the $3.80 mark recorded during the 2022 midterms that coincided with the onset of the Russia-Ukraine conflict.
The dramatic rise in fuel costs has been attributed to President Trump’s decision made on February 28 to launch attacks on Iran in collaboration with Israel. In retaliation, Iran has targeted oil tankers transiting through the Hormuz Strait, significantly disrupting global energy transportation routes. Additionally, attacks on Saudi Arabia by Houthi rebels and drone strikes on Ukrainian targets have exacerbated the energy crisis. CNBC further indicates that Trump's initial promise to resolve the Russia-Ukraine conflict within his first week has yet to materialize.
In a rally in Michigan, Trump characterized the spike in fuel prices as a "small price" the public must pay to prevent Iran from acquiring nuclear weapons. He asserted that prices will likely drop swiftly once the conflict concludes, according to White House Press Secretary Taylor Rogers.
Nevertheless, amid fears of electoral defeat, the Trump administration announced an $8 billion relief package for struggling farmers. This included executive orders allowing tax-exempt agricultural diesel for hauling on highways. More controversially, Trump is alleged to have entered into a secret agreement with Russian President Vladimir Putin to export 6 million barrels of diesel to the global market in November, actions criticized by both Ukrainian President Volodymyr Zelensky and American Republican senators as betraying the U.S. stance against Russian aggression.
As the crisis unfolds, major energy companies like ExxonMobil are reportedly raking in massive profits, and the rising costs of aviation fuel are pushing airlines to increase fares, posing a substantial threat to the fight against inflation in America, CNBC reports.
*Note: In case of any discrepancy between the Sinhala and English versions, the Sinhala version shall prevail.
