අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ඉරාන වරායන් ඉලක්ක කර ගනිමින් නාවික අවහිරයක් ප්රකාශයට පත් කිරීමත් සමඟ ලෝක වෙළඳපොලේ බොරතෙල් මිල සීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ.
අද (අප්රේල් 13) සිට ක්රියාත්මක වන මෙම අවහිරය හේතුවෙන් බොරතෙල් බැරලයක මිල අමෙරිකානු ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇති බව වාර්තා වේ.
අමෙරිකානු මධ්යම බලකාය ප්රකාශ කළේ, අරාබි ගල්ෆ් සහ ඕමාන් බොක්කෙහි පිහිටි ඉරාන වරායන් වෙත ඇතුළු වන සහ පිටවන සියලුම ජාතීන්ට අයත් නෞකා සඳහා මෙම අවහිරය අදාළ වන බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉරාන නොවන වරායන් වෙත ගමන් කරන නෞකා සඳහා හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට මෙයින් බාධාවක් නොවන බව ඔවුන් අවධාරණය කළහ.
මෙම පියවරට ප්රතිචාර දක්වමින් ඉරාන පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බගර් ගලිබාෆ් අමෙරිකානු ජනතාවට අනතුරු ඇඟවූයේ, වර්තමාන ඉන්ධන මිල ගණන් ගැන සතුටු වන ලෙසත්, ඉක්මනින්ම ඔවුන්ට පැරණි මිල ගණන් සිහිනයක් වනු ඇති බවත්ය.
ඉරාන විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරග්චි ප්රකාශ කළේ, සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගැටලු විසඳා ගැනීමට උත්සාහ කළද අමෙරිකාවේ අසාධාරණ ඉල්ලීම් හේතුවෙන් එම ක්රියාවලිය අඩාල වූ බවයි.
ඉස්ලාමාබාද්හි පැවති පැය 21ක දීර්ඝ සාකච්ඡා බිඳ වැටීමෙන් අනතුරුව ට්රම්ප් මෙම තීරණය ගෙන ඇත. ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ අනාගතය සහ පනවා ඇති සම්බාධක ඉවත් කිරීම යන කරුණු සම්බන්ධයෙන් දෙපාර්ශ්වය අතර එකඟතාවයකට පැමිණීමට නොහැකි වීම මෙම සාකච්ඡා අසාර්ථක වීමට ප්රධාන හේතුව වී තිබේ.
මෙම නාවික අවහිරයට එක්සත් රාජධානිය සහ ඕස්ට්රේලියාව සහභාගී නොවන බව නිල වශයෙන් ප්රකාශ කර ඇත. බ්රිතාන්ය රජයේ ප්රකාශකයෙකු සඳහන් කළේ තම අවධානය යොමු වී ඇත්තේ නාවික ගමනාගමනයේ නිදහස ආරක්ෂා කිරීම කෙරෙහි පමණක් බවයි. මේ අතර, අමෙරිකානු සම්බාධක ලිහිල් කිරීමක් යටතේ ඉන්දියාවට ඉරාන බොරතෙල් බැරල් මිලියන දෙකක් රැගත් නෞකාවක් ළඟා වී ඇති බවද වාර්තා වේ.
ජනාධිපති ට්රම්ප් විසින් නේටෝ (NATO) සංවිධානය සහ පස්වන ලියෝ පාප්වහන්සේද දැඩි ලෙස විවේචනය කර ඇත. පාප්වහන්සේ විසින් අමෙරිකාවේ මෙම ක්රියාමාර්ගය "අපිළිගත නොහැකි" බව මීට පෙර ප්රකාශ කර තිබිණි.
දැනට පවතින තත්ත්වය මත ලෝක බලශක්ති වෙළඳපොල දැඩි අස්ථාවරත්වයකට පත්ව ඇති අතර, ඉදිරි දින කිහිපය තුළ ඉන්ධන මිල තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ අනාවැකි පළ කරති
