විධායක බලය අවභාවිතය, මානව හිමිකම් කඩවීම් නවතන්න.. ජිනීවා වෙතින් ශ‍්‍රී ලංකාව ගැන බරපතල නිවේදනයක්...

ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් තත්ත්වය, සංහිඳියාව සහ වගවීම සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය විසින් සකස් කරන ලද නවතම වාර්තාව ජිනීවාහිදී ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.

2025 ඔක්තෝබර් සිට 2026 ජූලි දක්වා කාලය ආවරණය වන පරිදි සකස් කර ඇති මෙම වාර්තාව මගින් ශ්‍රී ලංකා රජය ලබා දී ඇති පොරොන්දු සහ වත්මන් ප්‍රගතිය පිළිබඳව ගැඹුරු විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කර ඇත.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් වොල්කර් ටූර්ක් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ, වත්මන් රජය බලයට පත්වීමේදී මානව හිමිකම් සුරැකීමට සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට ලබා දුන් පොරොන්දු සම්බන්ධයෙන් යම් ප්‍රගතියක් පෙන්නුම් කළද, එම ක්‍රියාවලිය තවදුරටත් වේගවත් කළ යුතු බවයි. විශේෂයෙන්ම දූෂණයට එරෙහිව ගෙන ඇති පියවර සහ ඇතැම් දේශපාලන ඝාතන සම්බන්ධයෙන් සිදුකරන විමර්ශන වාර්තාවේ ඇගයීමට ලක්ව ඇත.

රජය ලබා දුන් පොරොන්දු අතර ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කිරීම ප්‍රමුඛ වුවද, එය තවදුරටත් භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් මහ කොමසාරිස්වරයා සිය කනස්සල්ල පළ කර තිබේ.

පනත යටතේ සිදුකරන අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ දීර්ඝකාලීන රඳවා තබා ගැනීම් තවදුරටත් වාර්තා වන බවත්, උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල සිවිල් ක්‍රියාකාරීන් සහ මාධ්‍යවේදීන් රාජ්‍ය බුද්ධි අංශවල නිරීක්ෂණයට ලක්වීම සංහිඳියා ක්‍රියාවලියට බාධාවක් බවත් වාර්තාවේ සඳහන් වේ.

2025 නොවැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑ 'දිත්වා' සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් පුද්ගලයන් 687 දෙනෙකු මියගොස් විශාල දේපළ හානියක් සිදුවීම මානව හිමිකම් කෙරෙහි ද බලපා ඇති බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. රටේ ණය වගකීම් පියවීම සඳහා රජයේ ආදායමෙන් විශාල ප්‍රතිශතයක් වැය කිරීමට සිදුවීම නිසා සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන සහ සමාජ ආරක්ෂණ ක්ෂේත්‍ර සඳහා වෙන් කරන ප්‍රතිපාදන සීමා වී ඇති බවත්, මේ හේතුවෙන් දිළිඳු ජනතාව දැඩි පීඩාවට පත්ව ඇති බවත් එහි සඳහන් වේ.

මෑත කාලීනව වාර්තා වූ බන්ධනාගාර ගැටුම් සහ පොලිස් අත්අඩංගුවේදී සිදුවූ මරණ පිළිබඳව ද වාර්තාව අවධානය යොමු කර ඇත. විශේෂයෙන්ම මීගමුව බන්ධනාගාරයේ ඇති වූ ගැටුමකින් පුද්ගලයන් 32 දෙනෙකු මියයාම සහ වැලිකඩ බන්ධනාගාරයේදී රැඳවියෙකුට පහර දී ඝාතනය කිරීමේ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන විමර්ශන අවශ්‍ය බව අවධාරණය කර තිබේ. මීට අමතරව, බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ ළමා අපයෝජන චෝදනා පිළිබඳව ද වාර්තාවේ කරුණු දක්වා ඇත.

2019 පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් හිටපු පොලිස්පති පූජිත් ජයසුන්දර සහ හිටපු ආරක්ෂක ලේකම් හේමසිරි ප්‍රනාන්දු යන මහත්වරුන්ට මරණ දඬුවම නියම වීම වගවීම සම්බන්ධයෙන් ගත් වැදගත් පියවරක් ලෙස වාර්තාවේ දැක්වේ. එසේම, ප්‍රගීත් එක්නැලිගොඩ සහ නඩරාජා රවිරාජ් වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ නඩු සම්බන්ධයෙන් පවතින ප්‍රගතිය පිළිබඳව ද මෙහි සඳහන් වේ.

මහ කොමසාරිස්වරයා රජයට ඉදිරිපත් කර ඇති ප්‍රධාන නිර්දේශ අතර:

• ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) වහාම අත්හිටුවා එය ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව අහෝසි කිරීම.
• උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල හමුදාව භාරයේ පවතින ඉඩම් නිදහස් කිරීම වේගවත් කිරීම.
• ස්වාධීන රජයේ අභිචෝදක කාර්යාලයක් පිහිටුවීම.
• මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්වලට සම්බන්ධ නිලධාරීන් ආරක්ෂක අංශවල ඉහළ තනතුරුවලින් ඉවත් කිරීම.
• අතුරුදහන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලයේ (OMP) ස්වාධීනත්වය සහ විශ්වාසනීයත්වය තහවුරු කිරීම.

ශ්‍රී ලංකාව තුළ තිරසාර සාමයක් සහ සංහිඳියාවක් ඇති කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවගේ සහාය ඇතිව මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බව එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් වාර්තාව වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.

---

UN Report Highlights Human Rights Situation in Sri Lanka

A new report by the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights has been released in Geneva, addressing the current state of human rights in Sri Lanka, focusing on reconciliation and accountability. This report covers the period from October 2025 to July 2026 and provides a comprehensive analysis of the commitments made by the Sri Lankan government as well as its progress.

High Commissioner Volker Turk noted some advancements in the government's pledges to protect human rights and implement institutional reforms since taking office. However, he emphasized the need for these processes to be accelerated, particularly in relation to anti-corruption measures and ongoing investigations into certain political assassinations.

Among the key commitments, the repeal of the Prevention of Terrorism Act (PTA) was highlighted, yet concerns remain regarding its continued use. Turk expressed apprehension about arbitrary arrests and prolonged detention practices under the Act.

The report also references ongoing issues in the Northern and Eastern Provinces, where civil activists and media representatives are reportedly under surveillance by state intelligence, posing a significant challenge to the reconciliation process.

In November 2025, Sri Lanka was hit hard by Tropical Storm 'Dithwa', resulting in 687 fatalities and substantial property damage, further impacting the human rights landscape. The report indicates that the government's financial commitments to address these disaster impacts have strained resources for vital health, education, and social security sectors, pushing vulnerable populations into severe distress.

Recent prison riots and deaths during police custody have drawn attention to the need for independent investigations, especially regarding a riot in the Magampura Prison that resulted in the deaths of 32 individuals, and an incident at the Welikada Prison where a detainee was killed. The report also touches upon allegations of child abuse involving Buddhist monks.

The report notes significant steps taken regarding accountability for the 2019 Easter Sunday attacks, particularly with death sentences issued to former Police Chief Pujith Jayasundara and former Security Secretary Hemasiri Fernando. Progress in high-profile cases involving figures such as Prageeth Eknaligoda and Nadrajah Ravi Raj was also documented.

Among the main recommendations put forward by the High Commissioner are:

• Immediate suspension of the Prevention of Terrorism Act and its repeal in line with international standards.
• Accelerating the release of military-occupied land in the Northern and Eastern Provinces.
• Establishing an independent office of the ombudsperson.
• Removing personnel with a history of human rights violations from senior positions within the security forces.
• Ensuring the independence and credibility of the Office on Missing Persons (OMP).

The UN report further emphasizes the necessity for the international community's support in swiftly implementing these reforms to ensure sustainable peace and reconciliation within Sri Lanka.

*Note: In case of any discrepancy between the Sinhala and English versions, the Sinhala version shall prevail.